دلالت‌شناسی و کاربست اصطلاحات صرفی-نحوی و بلاغی-ادبی در ادبیات کردی با تکیه بر شعر نالی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار زبان و ادبیات کردی و عضو هیات علمی پژوهشکده کردستان شناسی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران

10.22075/jlrs.2022.25165.1997

چکیده

این جستار با شیوة توصیفی-تحلیلی بر آن است که کاربست اصطلاحات زبانی-ادبی یا به بیانی دقیق‌تر اصطلاحات صرفی، نحوی، ادبی و بلاغی را در ادبیات کلاسیک کردی بررسی کند. برای این مقصود جامعة آماری پژوهش بر شعر نالی شاعر نامدار ادبیات کلاسیک کردی با تکیه بر دیوانش منحصر گشت. ملاخدر احمد شاویس میکایلی (1800-1877) با تسلطی که بر علوم ادبیه و عربیه داشته است، در موارد بسیاری این اصطلاحات را در شعر خویش هنرمندانه به خدمت گرفته است. برآیند پژوهش نشان از آن دارد که این شاعر عمدتاً بنا به مقاصدی از این تکنیک بهره برده است؛ بدین شرح که با عنایت به فردها، ابیات و شعرهای بررسیده در این پژوهش هویدا گشت که در بیشترینة مواردِ کاربست این دست اصطلاحات شاعر یک ساحَت معنایی زیرین را مد نظر داشته است که اغلب تعبیر از آن به صورت آشکارا در ادبیات رسمی معمول نیست. بنابراین با این تکنیک شعر او دو و گاهی سه سطح معنایی پیدا کرده است. همچنین کاربست این اصطلاحات در بستر تصویر فنی و بلاغی منجر به آفرینش صور بیانی متعددی از جمله تشبیه، مجاز، استعاره، کنایه، ایهام و پارادوکس شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Semantics and use of morphological-syntactic and rhetorical-literary terms In classical Kurdish literature, relying on Nali's poetry

نویسنده [English]

  • Yadollah Pashabadi
Assistant Professor of Kurdish Language and Literature and Faculty member of kurdistan Studies Institute, Universiy of kurdistan, sanandaj, Iran.
چکیده [English]

The present study aims at an analysis of the application of linguistic-literary terms, or more precisely, morphological, syntactic, literary, and rhetorical terms in classical literature by using descriptive-analytical method. For this purpose, the statistical population of research on the poetry of Nali, a famous poet of classical Kurdish literature, was narrowed down to his dīwān. Benefiting from his mastery of literary and Arabic sciences, Mullah Khedr Ahmad Shahvies Mikaeli (1800-1877) has artistically used these terms in his poetry in many cases. The result of the research shows that the above-mentioned poet has intentionally benefited from this technique. In other words, in the present study, based on the analysis of monostich, stanzas, and poetry written by Nali, it is argued that the application of such terms is mainly aimed at an underlying semantic structure that is not usually interpreted explicitly in the official literature. His poetry, therefore, has found two - and sometimes three - levels of meaning based on this technique. In addition, the application of these terms in the context of technical and rhetorical images has led to creation of several forms of expression including simile, synecdoche, metaphor, irony, equivocation, and paradox.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Arabic grammar
  • rhetoric
  • kurdish poetry
  • Mullah Khedr Ahmad Shavis Mikaeli
  • Nali
  • semantics