تناوب تکمیلی مشروط واجی در ترکی آذربایجانی: رویکردی شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبانشناسی دانشگاه بوعلی سینا - همدان

2 دانشیار زبان‌شناسی همگانی، دانشگاه بوعلی سینا

10.22075/jlrs.2020.19756.1668

چکیده

یکی از مسائل بحث‌برانگیز در مطالعات صرفی-واجی بحث تناوبِ تکمیلیِ مشروط بر محیط واجی است. این پژوهش با رویکردی شناختی وجود چنین پدیده‌ای را در ترکی آذربایجانی نشان می‌دهد. با توجه به بحث "مغالطه‌ی قاعده/فهرست" در لَنِکِر (1987) بخش واژگان می‌تواند علاوه بر اطلاعات غیرقابل پیش‌بینی حاوی اطلاعات قابل پیش‌بینی نیز باشد. این بحث لنکر راه را برای توضیح بهتر واژگانی‌شدگی فرآیندهای واجی باز می‌کند. به باور این نگارندگان، همسو با "مغالطه‌ی قاعده/فهرست" لنکر و همچنین صرفی‌شدگی (یا واژگانی‌شدگی) زودهنگام فرآیندهای واجی در بایبی (2001)، ترکی آذربایجانی در گذشته دارای فرآیندهایی واجی بوده که اکنون زایایی خود را از دست داده و فقط بقایای آن‌ها در واژگان باقی مانده است. این بقایا در برخی موارد بصورت تکواژگونه‌هایی تکمیلی بروز یافته‌اند که انتخاب بین آن‌ها مشروط بر محیط واجی است. تحلیل این نگارندگان مخالف تحلیل دیگر پژوهش‌گران در این زمینه است که با رویکردی زایشی سعی داشته‌اند که این موارد از ترکی آذربایجانی را در قالب فرآیندهای واجی توضیح دهند. در این تحقیق برای نشان دادن بازنمایی‌ها و روابط تکواژگونه‌ها از انگاره‌ی شناختی نِسِت (2008) استفاده شده است. این انگاره بر پایه‌ی آراء لنکر (1987) بوده و تا به امروز از معدود انگاره‌های واج‌شناسی شناختی موجود در زبان‌شناسی شناختی و کاربردبنیاد است. داده‌های این پژوهش در هر کجا که منبع آن‌ها ذکر نشده باشد، از طریق ضبط صدای گویشوران ترکی آذربایجانی فراهم آمده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Phonologically Conditioned Suppletion in Azerbaijani: A Cognitive Approach

نویسندگان [English]

  • Saeed Rahandaz 1
  • Mehrdad Naghzguy-Kohan 2
1 Department of Linguistics, Bu-Ali Sina University, Hamedan
2 Associate Professor of Linguistics, Bu-Ali Sina University
چکیده [English]

One of the controversial issues in morphophonological studies is Phonologically-Conditioned Suppletion. Using a cognitive approach, the present study shows the existence of this phenomenon in Azerbaijani. Under Langacker’s (1987) Rule/List Fallacy, the lexicon contains unpredictable as well as predictable information. This paves the way for a better explanation of the lexicalization of phonological processes. Following Langacker’s Rule/List Fallacy and Bybee’s (2001) early morphologization (or lexicalization) of phonological processes, the authors believe that the lexicalization of such processes has occurred in Azerbaijani. Those processes are not productive anymore and they only exist as residues in the lexicon. In some cases, those residues are suppletive forms and the choice between them depends on the phonological context. The authors’ analysis is different from the other researchers’ generative analyses in which they have tried to explain such cases in terms of phonological processes. Nesset’s (2008) cognitive model is used to demonstrate the representations and relations between the allomorphs. This model is based on Langacker’s (1987) ideas and to date, it is one of the few “cognitive phonology” models in cognitive and usage-based linguistics. Wherever not referenced, the data in this paper is gathered by recording Azerbaijani speakers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • cognitive phonology
  • suppletion
  • Azerbaijani
  • lexicalization
  • rule/list fallacy