مطالعات زبانی و بلاغی

مطالعات زبانی و بلاغی

بازنمودِ نفوذ و تأثیر زبان فارسی در فرهنگ نامه ای عربی-ترکی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان
2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه سمنان
چکیده
لغت­نامه یا فرهنگ لغت عربى‌ به ترکىِ اختریِ‌ کبیر،‌‌ تألیف «مصلح‌الدین‌ اختری»، افزون بر ارزش­ها و فواید فرهنگ­نامه­ای و با وجود اینکه هیچ­یک از دوسویِ زبان­هایش فارسی نیست، می­تواند نمونه و بستر مطالعاتی خوبی برای نشان دادنِ نفوذ و تأثیر زبان فارسی در میان اهل علم و ادب، لغت­شناسان و عربی‌آموزان ترکِ عثمانی در آسیای صغیر باشد و این­گونه می­تواند ارتباط فرهنگی و زبانی این دو سرزمین کهن و بزرگ را نمایان کند. در این نوشته کوشیده ­شده ­است برخی از تأثیرپذیری­ها و بهره­وری­های این فرهنگ لغت از زبان و ادب فارسی در حوزه لغات، اصطلاحات، اسامی خاص، تاریخ، فرهنگ، دستور زبان، شعر و نثر، بررسی و نمایانده شود.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A representation of Persian language influence over Akhtari-e Kabir (Sihah-e Akhtari), an Arabic–Turkish dictionary

نویسندگان English

Maqsood Parhizjavan 1
Hassan Akbari Beiragh 2
Esmat Esmaeili 2
1 Islamic Azad University-Semnan
2 Semnan University
چکیده English

Regardless of Its values and advantages as an Encyclopedia, Akhtari-e Kabir or Sihah-e Akhtari Arabic – Turkish  lexicon (or dictionary), by Muslih Al-Din Mustafa  Ibn Shams Al-din Ahmad karehisari Kutahiyyavi (D.968 / 1561) known as Akhtari, Usmani literary, linguist and faqih, Living in the era of Sultan Süleyman Kanûnî's kingdom, can set a good example to demonstrate growth of Persian language influence among the Scholars, philologists and the Usmani Arabic-learning in minor Asia, Despite the fact that this lexicon doesn’t include Persian language. In such a way, it can illuminate the cultural and linguistic relation between the two vast and ancient countries. In this article, I have tried to demonstrate how this lexicon has been benefited and affected by Persian language and literature in terms of vocabulary, expressions, names, dates, culture, grammar, prose and poetry.
 
 

کلیدواژه‌ها English

Akhtari-e Kabir
bilingual lexicon
Persian language in minor Asia
-­ اختری، مصلح­الدین ­مصطفی­بن­شمس­الدین ­قره­حصاری­کوتاهیوی (1323هـ­.ق./1284هـ­.ش./ 1905م.)، اختری‌ کبیر (صحاح اختری)، استانبول: مطبعه حاجی­حسین­افندی (چاپ سربی).
- خطیب رهبر، خلیل (1389)، شرح غزلیات سعدی، تهران: نشر مهتاب.
- دهخدا، علی اکبر (1352)، لغت نامه، تهران: نشر امیرکبیر.
- خواجوی کرمانی (1378)، دیوان، به تصحیح حمید مظهری، کرمان: خدمات فرهنگی کرمان.
- ریاحی، محمدامین (۱۳6۹)، زبان و ادب فارسی در قلمرو عثمانی، تهران: پاژنگ.
-  ریاحی، محمدامین (۱۳۴۹)، نفوذ زبان و ادبیات فارسی در قلمرو عثمانی، هنر و مردم، دوره هشتم، شماره ۹2، صفحات 40-46 (این مقاله در بیستم فروردین ماه سال ۱۳۴۹در برنامه «مرزهای دانش» رادیو ایران از سوی دکتر محمدامین ریاحی به صورت سخنرانی نیز ایراد شده است). 
- صفا، ذبیح­الله (1372)، تاریخ ادبیات در ایران، چ9، تهران: فردوس.
- غزلیات شمس (1345)، تصحیح بدیع الزمان فروزانفر، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- قبادیانی، ابومعین (1335)، سفرنامه، به کوشش دکتر دبیر سیاقی، تهران: زوار.
- کلیله و دمنه (1370)، به تصحیح و توضیح مجتبی مینوی، چ9، تهران: دانشگاه تهران.
- لیلی و مجنون (1392)، به تصحیح وحید دستگردی، تهران: نشر زوار.
- مدرسی، فاطمه (1384)، زبان و ادب پارسی در آسیای صغیر، نامه فرهنگستان، سال هفتم، شماره 1.
- منوچهری دامغانی (1387)، دیوان اشعار، به تصحیح محمد دبیر سیاقی، تهران: نشر زوار.
- نرشخی، محمدبن‌جعفر (1351)، تاریخ بخارا، به تصحیح مدرس رضوی، ترجمه احمد بن قبادی، تهران: نشر بنیاد و فرهنگ ایران.
- بوستان سعدی (1392)، تصحیح غلامحسین یوسفی، تهران: خوارزمی.